İnşaat ruhsatı, bir yapının yasal olarak inşa edilebilmesi için belediye veya yetkili idareden alınan resmi izindir. Bu ruhsatı alabilmek için önce üzerine yapı yapılacak arsanın imar durumunun uygun olması gerekir. Yani arsanın konut, işyeri ya da başka bir kullanım için yapılaşmaya elverişli olup olmadığı, kaç kat yapılabileceği, çekme mesafeleri ve emsal gibi bilgiler incelenir.

Ruhsat alma sürecinde ikinci aşama, teknik projelerin hazırlanmasıdır. Genellikle mimari proje, statik proje, elektrik projesi, mekanik proje ve zemin etüdü gibi belgeler yetkili mühendis ve mimarlar tarafından hazırlanır. Yapının türüne ve büyüklüğüne göre başka teknik belgeler de istenebilir.

Hazırlanan belgelerle birlikte belediyeye ya da ilgili idareye başvuru yapılır. Başvuru sırasında çoğu zaman tapu belgesi, imar durumu belgesi, aplikasyon krokisi, proje dosyaları, müteahhit bilgileri, şantiye şefi bilgileri ve gerekiyorsa yapı denetim evrakları teslim edilir. İdare, sunulan belgeleri ve projeleri imar planına ve mevzuata uygunluk açısından inceler.

Belgelerde eksik veya projelerde aykırılık yoksa yapı ruhsatı düzenlenir. Bu ruhsat alındıktan sonra inşaata başlanabilir. Ancak inşaatın, ruhsatta ve onaylı projelerde yer alan bilgilere uygun şekilde yapılması gerekir. Ruhsata aykırı imalat yapılması durumunda idari yaptırımlar uygulanabilir.

İnşaat tamamlandıktan sonra süreç bitmez. Yapının kullanılabilmesi için ayrıca yapı kullanma izin belgesi alınması gerekir. Bu belge, yapının ruhsat ve eklerine uygun şekilde tamamlandığını gösterir. Kısacası, inşaat ruhsatı yapıya başlama izni, yapı kullanma izin belgesi ise yapıyı kullanma iznidir.